Op zoek naar concrete tips en input voor het hergebruik van een product of verpakking? REuseLab bedient iedereen op zijn wenken.
De eerste deelname van REuseLab aan Empack gaat gepaard met een lezing en een workshop die concrete handvaten aanbiedt over het hergebruik van verpakkingen. REuselab, een impact lab van de Universiteit Antwerpen, onderzoekt wat er nodig is om hergebruik écht te laten werken. Op Empack wil REuseLab rechtstreeks het gesprek aangaan met de verpakkingsindustrie.
Waarom gebruiken we bierflesjes en restaurantbestek zonder nadenken opnieuw, maar blijkt een herbruikbaar champignonbakje plots een hele uitdaging? “Er is nog een groot tekort aan kennis over hoe we producten een langer leven kunnen geven”, vertelt Els Du Bois, onderzoeksprofessor aan de Universiteit Antwerpen en oprichter van REuseLab. Het onderzoekscentrum kijkt daarbij veel verder dan de vraag of iets technisch herbruikbaar is. Want daar ligt volgens haar niet de grootste uitdaging.
“Je kan heel veel producten opnieuw gebruiken. De echte vraag is welke waardeketen je daarvoor nodig hebt en hoe je het vertrouwen creëert dat het product veilig en kwalitatief opnieuw kan worden ingezet.”
Dat speelt sterk bij verpakkingen, maar evenzeer bij kleding, elektronica en de medische sector. Producten en materialen worden er vaak snel afgeschreven. “In de zorg zijn heel wat instrumenten en materialen single-use geworden”, zegt Els. “Veiligheid primeert natuurlijk altijd, maar vandaag leeft soms de gedachte dat veilig automatisch gelijkstaat aan eenmalig gebruik. Daar moeten we opnieuw anders over leren denken.”
Van ‘de consument wil het niet’ naar ‘waarom niet?’
Hergebruik vraagt meer dan een goed product. In de voedings- en medische sector moeten gebruikers erop kunnen vertrouwen dat controles, reiniging en kwaliteitsborging goed zitten. Bovendien is iets nieuws nemen en het oude weggooien vaak gewoon gemakkelijker.
“Daarom mogen we niet te snel denken: ‘De consument wil het niet’”, zegt Sarah Van Vlierberghe, business developer bij REuseLab. Zij vormt de brug tussen onderzoekers en bedrijven en vertaalt wetenschappelijke studies naar concrete handvaten. “We willen begrijpen waar mensen precies tegenaan lopen. Welke barrières ervaren ze? En vooral: hoe kunnen we die wegnemen?”
Het herbruikbare champignonbakje, een experiment met alle grote retailers in Mechelen, is daar een mooi voorbeeld van. Er was een periode van maar liefst twee jaar nodig om de volledige waardeketen mee te krijgen. Uiteindelijk stapten alle grote retailers mee in het project: een unicum en een krachtig signaal. Tegelijk blijven er veel vragen. Hoe komen de verpakkingen terug? Wat is nodig om op te schalen? En hoe krijgen consumenten voldoende kansen om aan een nieuwe gewoonte te wennen? “Er zal niet één oplossing zijn”, weet Els. “Maar om echt te leren, moeten we uit de kleine experimenten komen en opschalen.”
Ideeën en praktijk
Op Empack zoekt REuseLab daarom nadrukkelijk de dialoog op. “De industrie moet zichzelf voortdurend heruitvinden”, zegt Sarah. “Wij willen weten wat bedrijven nodig hebben om stappen te zetten, en tegelijk onze kennis delen. Dat is echt tweerichtingsverkeer.”
Tijdens een lezing en interactieve workshop ‘Verpakken Met Meerwaarde’ duikt REuseLab in het perspectief van de gebruiker. “Bezoekers brengen idealiter hun eigen verpakking en uitdagingen mee, zodat we samen barrières kunnen blootleggen en de vertaalslag maken naar mogelijke oplossingen.”
“Iedereen die deel uitmaakt van de waardeketen is daarbij welkom”, besluit Els. “Iedereen heeft zijn eigen uitdagingen en net daarom moeten we iedereen meenemen in het gesprek. Het belangrijkste? Goesting om samen anders te denken.”
